Bedensel Zararlarda Tazminat

Raporun Yapısı

Sayın Bayanlar ve Baylar,

Hukuk ofisimizin faaliyet alanları arasında önemli bir yer tutan bedensel zarardan kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin olarak, uygulamada en sık karşılaşılan soru ve değerlendirme konularını açıklığa kavuşturmak amacıyla işbu bilgilendirme raporu hazırlanmıştır.

Raporun amacı; Türk hukukunda bedensel zarar nedeniyle talep edilebilecek tazminat kalemleri, bu kalemlerin hukuki dayanakları, hesaplama esasları ve yargısal uygulama hakkında genel bir çerçeve sunarak sürece ilişkin ortak bir anlayış oluşturulmasına katkı sağlamaktır. Bu kapsamda, uygulamada sıklıkla gündeme gelen hususlar, güncel mevzuat ve yerleşik yargı içtihatları ışığında özetlenmiştir.

Kalemlerin Kapsamı

Kalemlerin Kapsamı

Maluliyet Nasıl Belirlenir?

Maluliyet oranı; olay tarihine uygulanması gereken yönetmelik esas alınarak belirlenir. Bu aşamada Maluliyet oranı yargılama sürecinde değişebilir; başlangıçta kesin kabul edilemez.

Bu aşamada hukukumuzda uygulanan yönetmelikler şu şekildedir:

Tazminat Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Türk hukukunda hesaplama yöntemi: Progresif rant yöntemidir.

Bu yöntemde: Aktif / pasif dönem (çalışabilir ve emekli yaşı) yaşam süresi ve gerçek kazancı esas alınır. Aktif ve pasif yaşam süreleri ise Almanya koşullarına göre eyalet bazlı dikkate alınarak yapılır. Sizlere gönderdiğimiz rapor içeriklerinde bu hususlar da paylaşılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu konuda açık bir ilke ortaya koymuştur:

Bu nedenle; yurt dışında yaşayan kişilerde gelir ve yaşam süresi o ülkeye göre hesaplanır.

Tabloya Uymayan Dosyalar

Öte yandan, bu tabloya uymayan dosyalarda ise müvekkil hayatta olduğu halde bu hesapla uyarınca kalıcı iş göremezlik talep edilmemektedir.

Ya da bedensel zarar dosyası olmasına rağmen, kalıcı bir maluliyet oluşmadığında da talep edilmemektedir.

Aktüeryal Hesaplama ve Ofisimizin Yaklaşımı

Bu hesaplamalar uzmanlık gerektirdiğinden aktüerya bilirkişilerinden rapor alınır. Mahkeme denetimine uygun hesaplama yapılır. Örnek vermek gerekir ise;

Görüldüğü gibi bu durum, taleplerimizin, temkinli ve mahkeme pratiğine uygun olduğunu göstermektedir.

Gelir Kaybı Yoksa Neden Tazminat Var?

Türk hukukuna göre kalıcı iş göremezlik:
Bir gelir kaybı değil, efor (güç) kaybıdır.

Yargıtay bu hususu açıkça ortaya koymuştur:

Bu nedenle şunu net bir şekilde belirtmek isteriz:

• 01Gelir kaybı olmasa dahi tazminat doğar.
• 02Geliri olmayan öğrenciler, ev hanımları ve aktif çalışmaları olmasa da emekliler de bu yüzden bu tazminata hak kazanır.

Ödenen Yardımlar Tazminattan Düşülür mü?

Türk hukukunda temel ilke: Zarar veren, zarar görenin imkanlarından faydalanamaz.

Ayrıca; yabancı ülkelerde alınan sosyal yardımların dahi tazminattan düşülemeyeceği kabul edilmiştir.

Bu durum hem geçici işgöremezlik tazminatı hem de kalıcı işgöremezlik tazminatı açısından geçerlidir. Almanya’nın sosyal bir devlet olmasından kaynaklı olarak, kişilere geçici işgöremezlik dönemlerinde Krankenkasselerden maaşlarının yaklaşık %70’i kadarının ödendiği bilgimiz dahilindedir. Ancak; Türk Hukukuna göre zarar bir trafik kazası veya bir tıbbi operasyon sonucunda meydana gelir ise, zarar gören kişinin Krankenkasseden veya Privatversicherung’tan aldığı yardımlar tazminattan düşülemez.

Ömür Boyu Bakım Gideri

Türk hukukunda bakım gideri, yalnızca ağır ve istisnai durumlara özgü bir talep olmayıp, kişinin günlük yaşamını bağımsız sürdürememesi halinde doğan bir zarar kalemidir.

Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre:

Bu kapsamda ;ağır maluliyet (örneğin %60–70 ve üzeri) ,günlük yaşamda başkasına bağımlılık, sürekli destek ihtiyacı bakım gideri talebi için yeterli kabul edilmektedir.

Bakım Fiilen Yapılmasa Bile Hak Doğar

Türk hukukunda son derece önemli bir ilke şudur: Bakıcı tutulmuş olması şart değildir. Bakım ihtiyacının varlığı yeterlidir.

Nitekim Yargıtay açıkça hüküm kurmuştur:

Bu yaklaşımın mantığı şudur: bakım, fiilen bir aile bireyi tarafından karşılanıyor olsa dahi, bu durum ekonomik değeri olan bir emek niteliğindedir.

Dolayısıyla: “Aile bakıyor, o halde zarar yoktur” yaklaşımı Türk hukukunda açıkça reddedilmektedir.

Tarafımızca bakım gideri talep edilen dosyalarda: müvekkiller; ağır malul, günlük yaşam faaliyetlerinde bağımlı ve çoğu zaman ev desteği veya bakım desteği alan kişilerdir.

Ekonomik Geleceğin Sarsılması

Bu kalem, Türk hukukunda kalıcı maluliyet tazminatından bağımsız ve ayrı bir zarar türüdür. Bu nedenle mükerrer (çifte talep) değildir.

Ekonomik geleceğin sarsılması; kişinin kazanç kapasitesinden bağımsız olarak gelecekteki ekonomik ve sosyal fırsatlarının zarar görmesi anlamına gelir.

Yargıtay’a göre bu zarar;

• Meslekte yükselme (terfi) imkanının azalması
• İş bulma veya kariyer gelişiminin zorlaşması
• Sosyal çevre ve görünüm kaynaklı dezavantajlar
• Evlilik şansının azalması

gibi etkiler üzerinden değerlendirilir.

Yargıtay, özellikle uzuv kaybı, estetik bozulma, vücut bütünlüğünde deformasyon olaylarında; %30 – %50 oranında ekonomik kayıp kabul edebilmektedir.

Kazanç Kaybı

Kazanç kaybı, bedensel zarar sonrası kişinin fiilen elde ettiği gelirde meydana gelen azalmayı ifade eder. Bu zarar, doğrudan ve ölçülebilir nitelikte olup, somut veriler üzerinden hesaplanır.

Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar?

Kazanç kaybı kişinin gelirindeki fiilen azalma yahut pasifinde artış, mahrumiyet gibi durumlarda söz konusu olur. Örneğin: kişinin ticari bir fırsatı kaçırması, daha düşük gelirli bir işe geçmesi, ikincil nitelikteki mesleğini yapamaz hale gelmesi doğrudan kazanç kaybı oluşturur.

Bu ayrıma göre, kişi çalışmaya devam etse yahut bir geliri bulunmasa bile maluliyet tazminatı alabilir; ancak kazanç kaybı için fiili gelir düşüşü aranır.

Manevi Tazminatlar Neye Göre Belirlenir?

Manevi tazminat, bedensel zarar nedeniyle kişinin yaşadığı acı, elem, ıstırap ve yaşam kalitesindeki düşüşün karşılığı olup, Türk hukukunda bu tazminatın miktarının belirlenmesi doğrudan hâkimin takdir yetkisine bırakılmıştır. Nitekim yerleşik uygulamaya göre hâkim, somut olayın özelliklerini, zararın ağırlığını, tarafların durumunu ve hakkaniyet ilkesini birlikte değerlendirerek manevi tazminat miktarını belirlemektedir. Bu nedenle, manevi tazminat bakımından matematiksel veya kesin bir hesaplama yönteminden söz etmek mümkün değildir.

Bununla birlikte, tarafımızca yürütülen dosyalarda manevi tazminat talepleri oluşturulurken, müvekkillerin subjektif veya afaki talepleri esas alınmamakta; aksine mümkün olan en objektif ve öngörülebilir yaklaşım benimsenmektedir. Bu kapsamda, somut olaya en yakın nitelikteki emsal kararlar incelenmekte ve özellikle müvekkillerin yaşamlarını sürdürdükleri ülke olan Almanya’daki mahkeme kararları dikkate alınmaktadır.

Uygulamada izlediğimiz yöntem, benzer nitelikte birden fazla kararın bulunması halinde bu kararların ortalamasının alınması ve bu şekilde makul bir aralık belirlenmesi esasına dayanmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde, talepler ne aşırı düşük ne de gerçek dışı yüksek seviyede tutulmakta; somut olayla uyumlu, dengeli ve savunulabilir bir tazminat miktarı ortaya konulmaktadır. Bu yönüyle, tarafımızın manevi tazminat taleplerinin herhangi bir şekilde keyfi veya genişletici bir yaklaşıma dayandığı söylenemez.

Emsal Karar Seti

Öte yandan, tarafımızca kullanılan emsal karar seti, sistematik olarak derlenmiş ve güncelliği korunmuş bir veri tabanına dayanmaktadır. Bu çerçevede, elimizdeki en güncel kapsamlı Alman mahkeme kararları seti 2021 yılına ait olup, taleplerimiz bu veri seti ışığında şekillendirilmektedir. Dolayısıyla, manevi tazminat taleplerimiz rastgele belirlenmemekte; belirli bir yargı pratiğine ve karşılaştırmalı hukuka dayalı olarak oluşturulmaktadır.

Bu yaklaşımın temel amacı, zarar göreni zenginleştirmek değil; somut olayın ağırlığı ile uyumlu, hakkaniyete uygun bir manevi tazminatın belirlenmesine katkı sağlamaktır.

Bedensel Zarar Dosyalarının Seyri

Bedensel zarar dosyaları, yerli dosyalarda dahi ortalama 5–6 yıl sürmekte iken, yabancılık unsuru içeren dosyalarda bu süre 10 ila 12 yıla kadar uzamaktadır. Bu dosyalar, yalnızca hukuki takip değil, aynı zamanda ciddi bir organizasyon, koordinasyon ve sürdürülebilirlik gerektirmektedir.

Öte yandan yukarıda bahsettiğimiz maliyetlere ek olarak, mahkemelerin bu tip dosyalarda, müvekkillerin yurt dışında tedavi gördüğü kurum ve kuruluşlar, müvekkillerin sosyal ve ekonomik durum araştırmaları, Almanya’daki resmi kurumlardan ücret araştırmaları gibi aşamalarda yurt dışı yazışmaları ortalama minimum 10 kez yapılmaktadır. Bu aşamayı biraz daha somutlaştıralım.

Yurt Dışı Tebligat Süreci

Belirtmek isteriz ki, bu bizim çeviri sunduğumuz haliyle ödenen ücretlerdir zira bu aşamada esasen resmi bilirkişi bizim tercümelerimizi onaylar, aksi durumda ücretler minimum 10.000 TL olduğundan süreci daha ekonomik kılmak adına kendi tercümanlarımız da devreye girmektedir.

Hukuki Takibin Ötesindeki Yükler

Bedensel zarar dosyalarının önemli bir kısmında müvekkiller yurt dışında yaşadığından, süreç yalnızca hukuki değil aynı zamanda fiili ve organizasyonel yükler de doğurmaktadır. Bu kapsamda:

• Adli tıp muayeneleri ve hastane süreçlerinin organizasyonu
• Uçak bileti ve konaklama planlamaları ve ücretlerinin ödenmesi
• Otel–hastane–havaalanı transferleri, şoför tahsis edilmesi
• Tercüman temini
• Muayene süreçlerinde birebir destek

tarafımızca organize edilmekte ve bu giderler çoğu zaman hukuk sigortasına yansıtılmamaktadır.

Ayrıca uygulamada, adli muayene süreçlerinin uzun ve zorlu olması nedeniyle, müvekkillerin mağduriyet yaşamaması adına, masrafları tarafımızdan karşılanarak özel muayene süreçleri organize edilmekte ve doktor ücretleri de yine ofisimiz tarafından ödenmektedir. Doktorlara ödenen ücretler ise, branşlarına göre değişmektedir. Çoğu dosyamızda, müvekkilin bedensel sakatlığı ortopedi, nöroloji ve adli tıp branşlarını ilgilendirdiğinden; sadece bu muayenelerin tarihlerini ayarlamak ve müvekkillerin doğru koşullarda muayene edilebilmesini sağlamak için 1.500–2.000 € arası ödemeler yapılmak zorunda kalınmaktadır.

Ofis Yaklaşımımıza İlişkin

Hukuk ofisimizin benimsediği çalışma anlayışı, yalnızca hukuki temsil hizmeti sunmakla sınırlı olmayıp, müvekkillerimizin uğradıkları zararın etkin ve eksiksiz şekilde giderilmesini sağlayacak tüm hukuki süreçlerin titizlikle yürütülmesine dayanmaktadır.

Bu kapsamda, bazı dosyalarda hukuk sigortası tarafından ayrıca yetkilendirme verilmemiş olmasına rağmen, müvekkillerimizin hak kaybına uğramaması amacıyla gerekli görülen olağanüstü kanun yollarına, masrafları tamamen ofisimiz tarafından karşılanmak suretiyle başvurulduğu durumlar da bulunmaktadır.

Bedensel zarar dosyaları; uzun yargılama süreçleri, çok sayıda tıbbi ve aktüeryal inceleme, uluslararası yazışmalar, yabancı kurumlarla koordinasyon, organizasyonel süreçler ve önemli ölçüde mali yükümlülükler içeren, yüksek uzmanlık gerektiren uyuşmazlıklardır. Bu nedenle, hukuk ofisimiz tarafından yürütülen faaliyetler yalnızca hukuki temsil ile sınırlı kalmamakta; müvekkillerimizin hak kaybına uğramaması adına, çoğu zaman hukuki yükümlülüklerin de ötesine geçen kapsamlı bir koordinasyon ve destek süreci yürütülmektedir.

Temennimiz

İşbu bilgilendirme raporunun, Türk hukukunda bedensel zararlara ilişkin tazminat uygulaması ile bu dosyaların yürütülme sürecine ilişkin genel çerçevenin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamasını temenni ederiz.

Konuya ilişkin ilave bilgi veya açıklamaya ihtiyaç duyulması halinde her zaman memnuniyetle destek sunmaya hazır olduğumuzu bilgilerinize saygıyla arz ederiz.

İletişim

Ofis

Caner Law Firm

Adres

Mansuroğlu Mah. 288/3 Sok. No:3, Selvili2 Apt. B-Blok D:17 K:6, 35535
Bayraklı / İzmir

WhatsApp

+90 531 217 48 40

Telefon

+90 232 464 06 30

Faks

+90 232 463 06 29

E-posta

[email protected]

Web

canerlawfirm.com

Bu kitapçık genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz.